على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1251

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

سنگريزه . حصحصة ( hashasat ) م . ع . پيدا شدن حق از باطل . و جنبانيدن چيزى در چيزى تا استوار شود . و شتافتن در رفتن . و كاويدن خاك را چپ و راست . و الحاح كردن به كسى . و دو زانو نهادن شتر براى برخاستن . و رفتن بندى . و جنبانيدن چيزى و برگردانيدن آن در دست . و حصحص بالعذرة : گه انداخت . و حصحص بالسلح : ريخ زد . و حصحص الشيئ : هويدا شد آن چيز . حصحصة ( hashasat ) ا . ع . رفتار بندى . حصد ( hasd ) م . ع . حصد زيد حصدا ( از باب نصر ) : بمرد زيد . و حصد القوم بالسيف : از بيخ برانداخت آن قوم را بشمشير . و حصد حصدا و حصادا و حصادا . مر . حصاد و حصاد . حصد ( hasad ) ا . ع . يك نوع گياهى . و گياه خشك . و صنعت و ريزه‌كارى در تارها و رسنها و زره‌ها . حصد ( hasad ) ص . ع . زرع حصد : كشت دروده . حصد ( hasad ) م . ع . حصد الحبل حصدا ( از باب سمع ) : سخت تافته شد آن ريسمان . و حصدت الاوتار و الدروع اى استحكمت الصناعة فيها . حصد ( hased ) ص . ع . حبل حصد : ريسمان محكم تافته . حصداء ( hasd ' ) ص . ع . درع حصداء : زره تنگ حلقهء محكم تافته . و شجرة حصداء : درخت بسيار برگ . حصدة ( hasadat ) ع . ج . حاصد . حصر ( hasr ) م . ع . حصره حصرا ( از باب نصر ) : وارسيد همهء آن را و فرا گرفت . و حصره العدو : احاطه كرد آن را دشمن و تنگ گرفت بر وى . و حصر القوم بفلان : محاصره كردند آن قوم فلان را . و حصره حصرا ( از باب ضرب و نصر ) : تنگ گرفت بر وى و احاطه كرد . و حصرت الغرماء فى المال اى حصرت قسمة المال فى الغرماء يعنى منع كردم از قسمت كردن مال در ميان غريمان . و نيز حصر : بازداشتن كسى را از سفر و جز آن . و حصار بر شتر بستن . حصر ( hasr ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - احاطه و محاصره . و حد و كرانه . و حصر كردن : احاطه كردن و محاصره نمودن . حصر ( hosr ) م . ع . حصر الرجل ( مجهولا ) حصرا : قبض آورد شكم آن مرد . حصر ( hosor ) ا . ع . شكم گرفتگى و احتباس غايط . حصر ( hasar ) ا . ع . تنگ‌دلى . و بخل . و بستگى در سخن . حصر ( hasar ) م . ع . حصر حصرا ( از باب سمع ) : بخيل گرديد و تنگدل شد . و حصر عن المراة : بازماند از جماع آن زن . و حصر فى القراءة : بسته شد بر وى سخن و خواندن نتوانست . و كل من امتنع عن شيئ و لم يقدر عليه فقد حصر عنه . و حصر بالسر : نگاهداشت راز را . حصر ( haser ) ص . ع . بخيل . و مرد رازدار . حصر ( hosor ) ع . ج . حصير . حصراء ( hasr ' ) ص . ع . زنى كه سوراخ فرج وى بسته باشد و رتقاء . حصربة ( hasrabat ) ا . ع . تيگى و بخيلى . حصرم ( hesrem ) ا . ع . خرما كه هنوز پخته نباشد . و مرد سخت بخيل . و غورهء سبز انگور . و خار آهنين كه بدان دول را از چاه برآرند . و بر تازهء انار دشتى . و كوتاه بالا و فرومايهء از هر چيز . و غورك بن حصرم حضرمى از حضرت صادق عليه السلام روايت مىكند . حصرمة ( hasramat ) م . ع . حصرم القربة حصرمة : پر كرد مشك را از آب . و حصرم القوس : سخت بزه كرد كمان را . و حصرم القلم : تراشيد قلم را . و حصرم الحبل : سخت تافت ريسمان را . حصرمة ( hasramat ) ا . ع . بخل و بخيلى يق به حصرمة . حصص ( hasas ) ا . ع . موى رفتگى از سر . حصص ( hesas ) ع . ج . حصة . حصف ( hosf ) م . ع . حصفه حصفا ( از باب نصر ) : دور كرد آن را و بپايان رسانيد . حصف ( hasaf ) ا . ع . جرب يابس . حصف ( hasaf ) م . ع . حصف جلده حصفا ( از باب سمع ) : بجرب خشك مبتلا شد پوست او . و حصف الرجل : جوششهاى كوچكى مانند آبله در آن مرد پديد آمد . حصف ( hasef ) ص . ع . رجل حصف : مرد مبتلا بجرب خشك . حصل ( hasl ) و ( hasal ) ا . ع . غورهء خرما سخت ناشده و يا غورهء سخت و گرد . و شكوفهء زرد خرما . و تلخ دانه و مانند آن كه از گندم برآيد چون پاك كنند . و گندم و جو باقى ماندهء در خرمن بعد بباد دادن آن . حصل ( hasal ) م . ع . حصلت الدابة حصلا ( از باب سمع ) : درد كرد شكم ستور از خوردن خاك و يا سنگريزه كه در گياه بود . و حصل الصبى : سنگريزه واقع شد دراشيين كودك . حصلب ( hesleb ) ا . ع . خاك . حصلة ( haslat ) و ( hasalat ) ا . ع . يك دانه غورهء خرما . حصلم ( heslem ) ا . ع . خاك . حصم ( hasm ) م . ع . حصم بها اى بالاست حصما و حصوما ( از باب ضرب ) : تيز داد و يا مخصوص است به تيز